Binlerce Yıllık Doğa Bilgeliği Modern Yönetime Nasıl Rehber Oluyor?
Her kuruluş bir organizmadır; yaşıyorsa, doğru yapılandırıldığı içindir.
Temel amacı devamlılık olan organizma, bir yaşam döngüsü içerisinde bunu sürdürür. Bu döngü, türden türe çok farklı sürebilir:
Bu amacı gerçekleştirebilmenin bazı kesin kuralları vardır: stabil bir iç ısı, büyüme ve üreme. Isıyı stabil tutabilmek için ise enerjiye ve uyum yeteneğine ihtiyaç vardır. İşletme ancak bunları mükemmel şekilde yapınca ayakta kalır.
IStratejinin doğal kuralı
İşletmenin başarılı olmasının birinci koşulu doğru bir stratejidir. Kış uzun olacaksa, bolca enerji depolayabileceğin bir yaza ve kışa girince de az enerji harcayacağın bir yapılanmaya ihtiyacın vardır. Yoksa ölür.
Hayvancılık yapacaksan, ekin ve mısır tarlalarına yakın olman; ürettiğin sütün getirisinin, yem maliyetinden yüksek olması için zarurettir.
İnsan ise zekâsı ve adaptasyon yeteneği ile bu süreyi kısaltır. İşletmenin organlarını departmanları, adaptasyon yeteneğini ise teknoloji/araç kullanım becerisi olarak sayabiliriz.
IISorgusuz duyu: kutup ayısı
Kutup ayısı, rüzgârın avdan kendisine doğru gelmesinin ava yaklaşmak için hayati olduğunu bilir ve harekete geçmeden önce koku alma duyusuna tam güvenir. Aksinin değerli yağ kaybına sebep olacağını bilir ve duyusundan gelen veriyi sorgulamaz.
IIIFok balığının avlanma örüntüsü
Doğanın mükemmel iş bölümünü en iyi anlatan örneklerden biri, fok balığının avlanma anıdır. Sekiz organ, sekiz ayrı görev — ama hepsi aynı amaca hizmet ediyor:
- GÖZLERAvını net bir şekilde görmek için göz bebekleri büyür, görüş keskinleşir.
- BIYIKLARSu hareketlerini algılayarak avın yerini tam olarak belirler.
- İŞİTMESuda oluşan titreşimleri algılar ve avın hareketini takip eder.
- KASLARÖzellikle arka yüzgeçler ve gövde kasları güçlü bir şekilde kasılarak patlayıcı bir hız kazanır.
- HİDRODİNAMİK ŞEKİLVücut, su direncini azaltmak için iyice gerilir ve aerodinamik hale gelir.
- KUYRUKYüzgeçler ve kuyruk, hızlı yön değiştirmek için kullanılır.
- KESKİN DİŞLERAvı kavramak için hazır hale gelir.
- ÇENE KASLARIAniden kapanarak avı sıkıca kavrar.
Bu örüntüde sıralama ve mükemmellik çok önemlidir. Bıyıklar, "Geçen hafta pikniğe beni çağırmadılar, şimdi ne halleri varsa görsünler" demez. Bunun aç kalmak anlamına geleceğini net bir şekilde bilir. Veya kuyruk, "Benim yerime yeni kuyruk takacaklar, bak ben bu yeni kuyruğa neler yapacağım" diye isyan etmez.
IVDepartmanların organa benzerliği
PAZARLAMA
Görevi sahayı yemlemek. Avı suya çekecek koşulları yaratmak.
SATIŞ
Görevi yemlenmiş verimli sahada müşteriyi ikna etmek. Doğru ana doğru tepkiyi vermek.
YÖNETİM
Görevi organların işlevlerini tam ve uyum içinde yapmasını sağlamak. Sıralamayı korumak.
Doğru kurgulanmış işletmelerde organlar, kendini garanti altına almak için organizmayı zayıflatmaz. Yöneticiler de zehirli varlıkların organizma içinde yerleşmesine müsaade etmez. (Şimdilik faydalı asalak ilişkilerini konu dışında tutuyorum.)
VKurdun bilgeliği
Yani kurt, mevsimi değil, malları takip ediyor. Mallar ne zaman yaylaya çıkarsa, onun için doğru vakit odur. Kurt, takvime değil sahaya bakar; sinyal nereden geliyorsa orayı izler.